Không bằng cấp, thu nhập 5.000 USD mỗi tháng

- Quyết định đầu tư táo bạo, vợ chồng anh nông dân Ngô Xuân Linh ở huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh đã thành “tỷ phú” với thu nhập mỗi tháng trên 100 triệu đồng.

Bỏ “thương” về với “nông” 

Tôi bước theo người công nhân giữa vườn cam bạt ngàn của vợ chồng anh chị. Anh cho biết “khoảng 250 cây cam bù vừa thu hoạch trước Tết được khoảng 25 tấn và 300 cây cam chanh được khoảng 30 tấn quả nữa. Hiện tại còn khoảng 20 tấn chưa thu hoạch. 

Người làm vườn ở đây cho hay có những cây cam bù cho 2 tạ quả. Mỗi ký bán tại vườn bình quân là 50.000 đồng, tức mỗi cây cam có thể cho thu nhập 10 triệu đồng. 

Gia đình anh Linh vốn làm nông nhiều đời, nhưng dân Sơn Ninh có nhiều người theo nghề buôn nên học hết cấp 3, anh cũng theo chân người làng buôn bán khắp nơi. 

Những năm 90 của thế kỷ trước, hai vợ chồng tích lũy vốn liếng và đi buôn hàng điện tử từ Thái Lan và Lào về Việt Nam bán. Thời gian đầu, làm ăn rất phát vì ít người làm sau đó thì kém đi. 

Sau vài năm tìm sinh kế mới, cả hai bắt đầu nghĩ đến việc chuyển từ đi buôn sang làm vườn.  Ở quê đất chật người đông , hai vợ chồng mạnh dạn sang vùng đồi núi xã Sơn Phúc, Sơn Mai, Sơn Thủy để tìm mua đất canh tác. 

Ở các xã này có nhiều đồi trọc, không ai quan tâm. Anh đến xã Sơn Mai, xin thuê 7 quả đồi trọc với diện tích 20 ha để trồng trọt và chăn nuôi. Sau 2 năm thuyết phục chính quyền địa phương, huyện và tỉnh, anh đã được cho thuê 50 năm. 

Mạnh dạn mới thành tỉ phú

Tch lũy được 500 triệu, vợ chồng anh Linh  cắm nhà, xe, vay ngân hàng và bạn bè thêm 1 tỷ  đồng, bắt đầu vào cải tạo đồi trọc bằng trồng cỏ nuôi bò, trồng rau nuôi lợn và đắp đập thả cá. 

Chuồng nuôi bò công nghiệp của gia đình anh Linh

Cách làm của vợ chồng anh là dùng phân và nhờ cỏ để cải tạo đất; tăng độ mùn cho đất bằng phân bắc và cỏ mục. Anh chị cũng mạnh dạn thực hiện việc trồng cây trên mô hình đất dốc. Cỏ khô và phân bò trộn vỏ lạc được đưa xuống các hố đào trước lúc các cành cam giống được trồng.

Quy trình cải tạo đất này khiến cam nhanh tốt, cho quả gấp đôi, gấp ba các hộ dân trồng cam trong vùng. 

Việc mua giống cam rất khó vì người dân bản địa không muốn bán. Anh Linh phải đi thuyết phục và mua với giá cao gấp đôi gấp 3 thị trường khoảng 300 trăm gốc đầu. Sau 3 năm, anh nhân giống từ các cây cam khỏe mạnh.

Hiện tại, trang trại có 7.000 gốc cam chanh và cam bù. 1000 gốc đã cho thu hoạch. Sang năm, số cây cam cho quả sẽ tăng gấp đôi, đồng nghĩa với tổng sản lượng thu hoạch sẽ vượt lên 150 tấn. Hàng năm, sản lượng tăng lên khoảng 30-40 tấn. 

Áp dụng kĩ thuật mới, vợ chồng anh đa dạng hóa được các nguồn thu nhập và tạo ra một chu trình sản xuất cộng sinh giữa cây cối, chăn nuôi trên cạn lẫn dưới nước. 

Từ năm 2008 đến nay, thu nhập của gia đình anh tăng từ 500 triệu đến trên 3 tỷ đồng. Không những trả hết nợ, từ năm 2010,  lãi ròng còn lên tới 2 tỷ đồng. Tết năm 2011, con số đó đã là trên 3 tỷ đồng. Tính ra, mức bình quân hàng tháng mỗi người khoảng 5.000 USD.

• Nguyễn Quang Thạch
• Nguồn: http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/13141/khong-bang-cap--thu-nhap-5-000-usd-moi-thang.html

“Tôi đang giết chết niềm tin của nhiều người”

Tác giả: NGUYỄN QUANG THẠCH

TUẦN VIỆT NAM

"Tôi ví hành trình đời sống của tôi giống như việc đi lấy chân kinh vậy. Khả năng sống độc lập, tự tin, trung thực và yêu thương người đồng cảnh là những quyển kinh mà ai muốn có nó đều phải cần cù chăm chỉ"- Hiệp sĩ CNTT Nguyễn Công Hùng đã trầm ngâm chiêm nghiệm như thế.

LTS: Gặp gỡ và Đối thoại tuần này là cuộc trò chuyện của Tuần Việt Nam với Nguyễn Công Hùng - Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2006, Hiệp sĩ Công nghệ thông tin, một tấm gương người khuyết tật xoay quanh câu chuyện về Trung tâm nghị lực sống và Công ty cổ phần Nghị lực sống của anh.

Mặc dù Trung tâm đã gặt hái được nhiều thành quả lớn như đào tạo trên 700 học viên đều thiếu may mắn về hình thể, trên 300 học viên đã tìm được việc làm và có lương ổn định, nhưng anh vẫn tâm tư rằng chính mình đang giết chết niềm tin của nhiều người đồng cảnh.

Cứu mình rồi đến giúp người

Không ít người thán phục khi nhìn vào những thành quả mà Công Hùng gặt hái được trong 8 năm qua không những cho bản thân mà còn cho những người bạn đồng cảnh khác. Vậy Công Hùng có thể chia sẻ bí quyết gì giúp anh đạt được những kết quả đó?

Tôi may mắn hơn nhiều người khuyết tật khác là đã được tiếp cận công nghệ thông tin (CNTT) khá sớm. Khuyết thiếu về khả năng di chuyển của tôi lại là lợi thế tạo nên sự đam mê trong thế giới rộng lớn của CNTT. Thế giới này đã thay đổi số phận của tôi. Từ việc chỉ ngồi ngắm 4 bức tường, suốt ngày buồn tủi, thì nay tôi đã kết nối được bè khắp nơi, có công việc ổn định. Sức khoẻ của tôi rất yếu, may có trí lực thì luôn cải thiện và còn có 1 ngón tay để bấm chuột, tất cả mọi sinh hoạt đều phải nhờ người khác. Nhưng không sao cả, tôi vẫn luôn sống lạc quan.

Anh có thể nói rõ hơn về các loại hình dịch vụ và hoạt động đào tạo mà Trung tâm Nghị lực sống và Công ty cổ phần nghị lực sống đang cung cấp? Và anh có lo lắng rằng một ngày nào đó mình sẽ trắng tay, phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ của người khác khi lợi nhuận thu được từ các hoạt động của công ty lại dành cho việc hỗ trợ các đối tượng đồng cảnh khác?

Chúng tôi đào tạo CNTT cho người khuyết tật, thiết kế website, in ấn và chúng tôi vừa mở phòng vé may bay. Chúng tôi đa dạng hóa các loại hình dịch vụ để có lợi nhuận nuôi chính mình và hỗ trợ các học viên vừa khuyết tật vừa nghèo khổ khác.

Có những lúc tôi cũng nghĩ là mình dành hết lợi nhuận của mình vừa "nuôi" bộ máy hoạt động vừa hỗ trợ những đồng cảnh sẽ không có tích lũy cho chính mình lúc ốm đau bệnh tật.

Tuy nhiên, chính tôi hiểu nhu cầu của người khuyết tật khác hơn ai hết vì những trải nghiệm bản thân trong hành chục năm nay đã thúc dục tôi hãy cứu người khác. Tôi tin rằng mình sẽ luôn được che chở khi biết nỗ lực hết mình.

Nguyễn Công Hùng - Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2006

Hãy xem 81khổ nạn mà thầy trò Đường tăng đã gặp, tôi ví hành trình đời sống của tôi giống như việc đi lấy chân kinh vậy. Khả năng sống độc lập, tự tin, trung thực và yêu thương người đồng cảnh là những quyển kinh mà ai muốn có nó đều phải cần cù chăm chỉ. Sự cần cù cho tôi những sáng tạo để sinh tồn và không bao giờ lo mình bị đói. Do đó sự sẵn lòng chia sẻ của tôi đối với người đồng cảnh là chuyện rất bình thường.

Tôi đang giết chết niềm tin của nhiều người

Được biết Trung tâm Nghị lực sống đã đào tạo nghề cho trên 700 học viên và trên 300 đã có công ăn việc làm, số người còn lại đang đi về đâu vậy anh?

Nhu cầu lẫn ưu đãi mà xã hội trong việc sử dụng lao động khuyết tật chưa rộng lớn nên tìm kiếm nghề nghiệp phù hợp cho tất cả các học viên không dễ dàng. Tôi luôn động viên các bạn rằng "Được học để thoát khỏi sự mặc cảm và tự ti về bản thân đã là may mắn hơn hàng triệu người khuyết tật khác".

Bên cạnh những lời động viên đó hẳn anh đã có dự định hay chiến lược nào để 100% học viên đến với Trung tâm Nghị Lực Sống sẽ có việc làm?

Như đã nói ở trên tôi mong muốn tất cả các học viên đều có công ăn việc làm nhưng nếu thực hiện điều này thì rất nhiều người khuyết tật sẽ không được học ở Trung tâm Nghị lực sống bởi các công ty tuyển dụng ngoài việc cần người làm được việc và có sức khỏe tốt, có thể tự  đi lại, chăm sóc bản thân được.

Hiện tại 50% học viên tại Trung tâm Nghị lực sống  phải ngồi xe lăn, đồng nghĩa tôi phải tạo cơ hội cho họ ngay tại công ty của tôi, nhưng điều đó vẫn còn xa lắm. Nhiều khi tôi nghĩ tôi đang giết chết niềm tin của nhiều người khuyết tật khác.

Tài chính luôn là áp lực đối với chúng tôi

Anh tâm tư rằng chính anh đang giết chết niềm tin của nhiều người khuyết tật, nhưng nhìn vào những gì Trung tâm Nghị lực sống đã làm đượccho các bạn đồng cảnh, có vẻ như câu nói của anh hơi quá?

Đúng vậy, mỗi lúc tôi lên tivi, báo đài là tôi lại tiếp nhận hàng trăm cuộc điện thoại. Theo suy nghĩ của nhiều người khuyết tật và gia đình họ, Trung tâm Nghị lực sống là nơi bấu víu tinh thần cuối cùng cho họ và muốn được trung tâm giúp đỡ.

Do những hạn chế về nguồn lực mà có những học viên phải chờ cả năm trời mới đến lượt được vào học; có học viên biết thông tin rồi tự bỏ nhà tìm đến; có những cha mẹ mang con từ quê ra tìm gặp bằng được để tìm một hy vọng. Họ tâm sự "chúng ta gia đình nghèo hèn, già cả rồi, con lại bị như vậy, không biết khi chết đi cháu sẽ sống ra sao".

Biết vậy, họ rất kỳ vọng khi tìm đến tôi, nhưng tôi đã phải từ chối rất nhiều người, để họ ra về trong buồn tủi. Nhiều lúc tôi thức trắng đêm suy nghĩ cách để giúp họ nhưng với khả năng có hạn của tôi đành lực bất tòng tâm.

Anh biết đấy, hầu như tôi không bao giờ ngủ trước 1h sáng để cày và để khuyến khích các thành viên khác Công ty tăng thu nhập đáp ứng một phần nhu cầu của những người kém may mắn khác.

Tài chính luôn là áp lực đối với chúng tôi. Riêng tiền thuê 2 căn nhà vừa làm văn phòng vừa làm nơi ở cho 25 nhân viên và học viên với giá 10.000.000/tháng đã chiếm một phần thu nhập không nhỏ của chúng tôi.

Nguyễn Công Hùng và công ty trong buổi thảo luận kế hoạch 2011.

Nỗ lực tự thân mình đã góp phần giảm bớt gánh nặng cho Nhà nước và xã hội, nhưng đến nay Trung tâm vẫn chưa được cấp giấy phép hoạt động. Vậy anh có thể chia sẻ những khó khăn khi gặp phải hạn chế này?

Có những tổ chức đặt vấn đề hỗ trợ trung tâm về tài chính nhưng khi hỏi về tư cách pháp nhân thì không có nên họ  đành chịu "vô tâm" với chúng tôi. Hiện tại, Trung tâm nhận hỗ trợ chính từ những cá nhân đơn lẻ và chúng tôi rất khó cho những kế hoạch lâu dài.

Kể từ lúc thành lập đến nay, chúng tôi đã cố gắng rất nhiều để xin tư cách pháp nhân cho trung tâm, đã gõ cửa các bộ nghành liên quan nhưng vẫn chưa được bởi lẽ đã là Giám đốc thì phải có bằng đại học mà tôi thì lấy đâu ra bằng đại học, cở sở hạ tầng....

Tôi có hỏi các cơ quan chức năng "với sản phẩm thật chúng tôi đã tạo ra cho xã hội thì có đặc cách gì không?".  Câu trả lời vẫn luôn là "phải đúng quy định thôi!".

Nếu Trung tâm của tôi có tư cách pháp nhân thì không những các tổ chức/doanh nghiệp trong nước ủng hộ mà con thu hút được nguồn lực quốc tế dành cho các tổ chức khuyết tật.

Thôi thì tự do tự tại, dù sao mình cũng đã cố gắng rồi. Các bạn tôi hay trêu đùa "lại về cái mạng lợn thôi". Tự mình xưng vương tại lãnh địa của mình, cũng chả ai gây khó mình mà.

Xin được khép lại cuộc trò chuyện với câu hỏi ước muốn lớn nhất trong năm 2011 của anh là gì?

Mong muốn thì nhiều, nhưng nói ra rồi cũng để làm gì?

Tôi giờ chỉ có kế hoạch thôi, phát triển kinh doanh và tiếp tục hỗ trợ người khuyết tật  theo khả năng.

Xin cảm ơn anh đã chia sẻ nhưng thông tin hữu ích!

Nguồn: http://community.tuanvietnam.vietnamnet.vn/2011-02-16-toi-dang-giet-chet-niem-tin-cua-nhieu-nguoi-?print=1

Chuyện tỷ phú học hết lớp 7 trường làng

- Đã từng muốn rời chốn trần gian vì cảm thấy mình là gánh nặng của gia đình; chỉ học hết cấp 2 trường làng, nhưng Hòa Quang Thân (ở An Dục, Quỳnh Phụ, Thái Bình) đã viết nên câu chuyện vượt qua số phận nghiệt ngã. 

Anh Hòa Quang Thân trong xưởng sửa xe

Một chân vẫn "sát cá" như thường

Sinh trong ra trong gia đình có sáu người con nhưng đã có ba người di tật, anh Thân may mắn hơn hai người ruột thịt với một bàn tay dị tật và có một chân lành lặn.

11 tuổi vào lớp 1; 15 tuổi, cảm thấy mình vô nghĩa với đời sống vì suy nghĩ mình là gánh nặng của gia đình. Đã có những lần muốn xa rời cuộc sống trần gian. Thật may, sự yêu thương đùm bọc của người thân, lời của sư Nhã trong làng và những tấm gương vượt khó trong sách được đọc đã giúp chàng trai tên Thân vượt qua những khủng khoảng tâm lý.

"Sư Nhã nói rằng, tôi sẽ là người giúp anh em vượt mọi khó khăn và sẽ lấy vợ vào lúc 19 tuổi” - anh nhớ lại.

Dân làng không ngờ rằng, một người thiếu chân lại có thể đằm mình nơi bờ sông, ruộng lúa mò của bắt ốc giúp đỡ gia đình. Sự kiên trì và bản tính thông minh giúp anh thành người “sát” cá nhất làng.  Nhà không mấy khi thiếu cá ăn mà nhiều khi còn dư bán.  Sự chịu khó của anh đã tạo niềm tin cho chị và em trai đồng cảnh.

Đúng như lời sư Nhã, mười chín tuổi anh đã lập gia đình, cô gái tên Quế ở trong xóm vì thương  anh  cần cù chịu khó mà đã làm bạn trăm năm. “May nhà tôi có Trời thương mà lấy được vợ đấy”, vợ anh cười nói với tôi.

Kinh doanh cần nghĩ lớn

Từ những năm 80 thế kỷ trước,  Hòa Quang Thân và vợ đã chọn ra ngã 3 thôn An Mỹ  với suy nghĩ chọn gần trường học để sửa chữa xe đạp cho giáo viên và học sinh. Việc chọn địa điểm được quyết định khi anh đếm số xe đạp của thầy cô giáo và học sinh trong trường. Rồi cùng trên ngã 3 này, anh và chị đã kinh doanh hàng ăn sáng và bán tạp hóa. Những năm 90, thỉnh thoảng có đôi chiếc xe máy đi qua xã, anh nghĩ đến việc sửa chữa xe máy. Nhưng vốn ít và không có tay nghề nên anh chưa dám thêm, vả lại ba đứa con nhỏ làm anh không đi đâu được.

Đầu năm 2000, anh cho thằng con lớn  vào TP.HCM để học nghề sửa xe máy, trong khi với quãng đường 1 km của xã, đã có 7 tiệm xe máy hành nghề. Nhiều người lo vì đã có quá nhiều tiệm sửa chữa nơi đây. 

Năm 2003, gọi con về, vừa hành nghề, vừa làm thầy cho cha. Với số tiền tích cóp được và vay thêm mấy chục triệu, anh Thân mở cửa hiệu sửa xe máy, quy mô gấp 4 - 5 lần những cửa hiệu khác.

Thời gian đầu, cửa hàng  chưa có nhiều khách do người ta chưa tin vào con trẻ và cha tàn tật. Anh đã không chịu thất bại và đưa chiến thuật giảm giá rửa xe bằng một nửa quán khác. Giá rẻ bất ngờ, khách hàng bắt đầu đến rửa xe, từ rửa xe người ta đến sửa chữa xe. Khách hàng từ đó tăng dần. Nhờ đầu tư lớn nên cửa hàng của anh đáp ứng được 80 - 90% phụ tùng thay thế trong khi ở quán khác khi khách có nhu cầu thì chủ tiệm mới đi ra thị trấn mua.  Anh tâm sự “ai cũng thích sửa chữa xe ở những quán lớn vì họ nghĩ ở  đó sẽ nhiều thứ hơn.  Kinh doanh phải nghĩ lớn!”.

Sáng tạo từ phàn nàn của khách hàng

Máy hút nhớt do anh Thân sáng tạo

Một lần, nghe thầy Thành trường An Dục phàn nàn “tháng trước thay nhớt ở thị xã, thợ đã làm mất cái lồng đèn của ốc nhớt”;  lần khác, nghe chị Nga trong xã kêu “thằng Hùng bên kia thay nhớt cho tôi mà nhớt lại chảy ra cả nhà”. Hai câu phàn nàn đã làm anh suy nghĩ nhiều đêm và cuối cùng một sáng kiến đã ra đời.

Dựa theo nguyên lý của máy phun sơn, anh đã thiết kế ra máy hút nhớt. Anh cho con trai vào TP.HCM nhờ người chế tạo máy hút nhớt theo thiết kế của anh với giá 2,6 triệu đồng vào năm 2006.  Từ ngày có máy hút nhớt, tiệm xe không phải mở ốc ở phía dưới vở động cơ nữa mà chỉ cần mở nắp nhớt ở phía trên ra, thổi khí vào khuyếch cặn rồi dùng máy hút nhớt ra. Nhờ sáng kiến này anh đã thu hút được hàng trăm khách hàng từ các xã khác đến.

"Quan sát khách hàng, sau khi chúng tôi  rửa xe xong, nhiều người cứ ngồi xuống kiểm tra gầm xe đã sạch chưa. Tôi đã chế tạo ra cái kích hơi này để kích xe lên, vừa tiện cho mình rửa xe, vừa để khách hàng thấy gầm xe họ đã sạch”. Tôi cũng vừa chế tạo ra bình phun tuyết rửa xe để tránh ăn tay và giảm được ½ thời gian rửa xe.

Ba cái “hơn người” của anh đã thu hút được ngày nhiều khách. Mỗi ngày, riêng anh kiếm tiền lãi từ 80.000 - 200.000 đồng. Một mức thu nhập đáng nể ở nông thôn.

Không lợi dụng hoàn cảnh

Công việc đại tu một chiếc xe máy phải mất từ 2-3 tiếng. Nhiều khách hàng đến lúc gần trưa nên để xe lại quán và về nhà. Thế nhưng, gia đình anh luôn giữ khách lại ăn cơm.

Anh luôn nói với khách “mời anh ở ăn cơm là chuyện nhỏ nhưng anh phải ở lại giữ xe của mình là chuyện lớn”.

Anh chia sẻ: “Tôi làm thế là để tạo niềm tin cho khách hàng và bữa cơm cũng là cơ hội để nhân thêm tình cảm giữa ông chủ “khách hàng” và tôi. Đặc biệt, từ khi mở cửa hiệu đến nay, đã hàng ngàn chiếc xe máy qua tay, nhưng chưa có một “ông chủ” nào phải đưa xe đi nơi khác vì khó mấy, anh cũng cố gắng chữa bằng được. Đơn giản vì cấu tạo các loại động cơ, nguyên lý hoạt động của phần cơ lẫn phần điện đều đã qua bàn tay thực hành điêu luyện của anh.

Tôi thắc mắc, có bao giờ thông qua yếu tốt kém may mắn của mình để lôi kéo khách hàng không? Anh cười: “Khách hàng chỉ quan tâm đến dịch vụ họ được hưởng chứ không ai quan tâm hoàn cảnh của mình mà đến mua dịch vụ cả”. Anh nhấn mạnh “Muốn thu hút khách hàng, mình phải làm tốt hơn cả người bình thường để họ nể phục và tin mình thì mới là tối ưu”.

Nhìn cơ ngơi và cửa hàng sửa chữa xe máy và bách hóa tổng hợp trị giá 1,5 tỷ đồng của vợ chồng con cái của một gia đình có người chồng, người bố bị khuyết tật về hình thể, tôi mới hiểu rằng chỉ có những người lao động chân chính mới có thể hiểu hết linh hồn và hành động thực sự để tự đáy lòng thốt lên câu nói “Khách hàng là ông chủ của tôi”.

 Nguyễn Quang Thạch

Nguồn: http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/4063/chuyen-ty-phu-hoc-het-lop-7-truong-lang.html

*******************

Lời tòa soạn: Trong chuyến đi công tác ở An Dục, Quỳnh Phụ, Thái  Bình tháng 12/2010, độc giả Nguyễn Quang Thạch đã gặp nhân vật Hòa Quang Thân và gửi tới VietNamNet bài viết này với lời kết: "Nghĩ về anh thợ sửa chữa xe máy và liên hệ đến những giáo viên, bác sỹ, công chức, quan chức, trí thức, doanh nhân, doanh nghiệp... đang cung cấp dịch vụ cho xã hội, không ít trong người thường đổ lỗi cho xã hội và cơ chế . Một câu hỏi ngược lại là tại sao mỗi chúng ta không hành động để thay đổi thực trạng yếu kém trong công việc của mình, trong ngành mình mà chỉ ca thán?”. 

VietNamNet chờ đón thông tin, ảnh, video clip của bạn đọc theo địa chỉ: bangiaoduc@vietnamnet.vn hoặc theo mẫu phản hồi dưới đây. 

Sạch như quan- ngoan như dân?

Tác giả: NGUYỄN QUANG THẠCH

Tuần Việt Nam

5 câu chuyện ở những giai đoạn lịch sử và đặc tính xã hội khác nhau, nhưng trong giai đoạn nào cũng có những hiền mẫu và hiền tử như Tể tướng Nguyễn Quán Nho, Tổng đốc Hoàng Diệu, cụ Nguyễn Gia Thâu, bạn Khuê hay anh Hùng, thì thành ngữ "sạch như quan, ngoan như dân" không có lý do gì không được phổ biến trên đất nước ta sau 30 năm nữa.

Có lẽ khi tôi đưa ra những kỳ vọng dưới đây sẽ có nhiều độc giả không đồng tình vì sự có mặt một thành ngữ khác đã nằm sâu trong tiềm thức của chúng ta "dân gian, quan tham" hoặc "quan tham, dân gian" sẽ trở thành một phản xạ tức thời phản bác lại ý kiến này.

Tôi không phủ nhận đúc kết của người xưa nhưng tại sao chúng ta cứ theo người xưa mãi, bởi lẽ có những thứ cổ hủ và phi giáo dục trong quá khứ đã bị đào thải theo biến thiên của thời gian. Hiện tại chúng đang sinh sống và xây dựng xã hội mới, tại sao chúng ta không suy nghĩ khác đi và hướng theo những điều mà chúng ta muốn thấy và phù hợp với văn minh chung của xã hội loại người?

Xin mạo muội đưa ra những thành ngữ mới: "Sạch như quan, ngoan như dân"; "ngoan dân- sạch quan"; "sạch quan- ngoan dân" và kỳ vọng rằng trong vòng 30 năm nữa nó sẽ trở thành những thành ngữ trong đời sống xã hội. Lúc đó, trong các bài giảng về đạo đức, về minh bạch sẽ có những phần  như thế này:

"Trước những năm 20 của thế kỷ này, tham nhũng đã trở thành phổ biến trong đời sống và câu nói dân gian, quan tham luôn được dùng để biện minh cho thói ăn cắp của những kẻ có chức có quyền. Nhưng hiện nay xã hội chúng ta đã thừa nhận- sạch như quan, ngoan như dân. Rằng đó không còn là chuyện ...khoa học viễn tưởng.

Điều này chứng tỏ rằng chúng ta đang được sống trong một xã hội công bằng và văn minh thực sự, hiểu rõ hệ lụy của tính thiếu trung thực và hành vi tham nhũng xấu xa làm đất nước ta chậm tiến trong thời kỳ quá dài. Chúng ta vĩnh viễn không bao giờ chấp nhận sự dối trá, tham nhũng tái xuất hiện trong đời sống xã hội...".

Tôi muốn chứng minh mong muốn của tôi có thể thành hiện thực vì thực tế ở mọi thời kỳ đã có những quan sạch và dân ngoan.

Dân ngoan sinh quan sạch

Câu chuyện thứ nhất: Thời Lê-Trịnh, ông Nguyễn Quán Nho, người làng Dương Hòa, xã Thiệu Hưng, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, làm quan từ 1659 đến 1702. Chuyện rằng "trong thời làm quan ở Ninh Bình, vì việc công bận bịu Nguyễn Quán Nho không về thăm mẹ được nên nhân ngày Tết mới gom góp tiền bổng lộc sắm cho mẹ già chiếc áo lụa và sai lính đem về.

Mẹ ông giở ra thấy tấm áo quý chưa từng được mặc, nhưng lại tỏ ra không vui vì nghĩ đây là của bất chính. Bà nói: "Bổng lộc của quan là dầu mỡ của dân hay sao"?. Rồi bà đốt tấm áo, gói nắm tro gửi lại cho quan nghè. Khi mở ra, Quán Nho hiểu thâm ý của mẹ, và suốt đời ông đã sống thanh liêm, không bòn rút của dân lành" (1).

Người ta thường nói "nghèo sinh hèn" mà hèn thì dễ sinh trộm cắp, dối trá và khi cần có thể gây tội ác. Trong thực tế, có những con người nghèo hèn, khi giàu có bản chất này vẫn rất khó thay đổi.

Từ lâu theo quan sát, tìm hiểu, thấy rằng nếu những người xuất thân nghèo khổ và nhiều thế hệ không được học hành nhưng bây giờ được làm quan và giàu có, thì hầu hết họ đều ích kỷ, kệch kỡm và thiếu lòng nhân ái.

Chả thế, ở quê tôi người ta đã đúc kết "nho gia sa sút vẫn hơn tá điền mới nổi". Cái hơn ở đây là cốt cách của con người chứ không phải vật chất.

Quan sát và tìm hiểu thân thế một số vị quan chức tham nhũng, mới thấy một điều bất ngờ này: Vì sự nghèo truyền kiếp của họ mà yếu tố tự ti, mặc cảm về bố mẹ, ông bà tổ tiên đã tác động đến đời sống tâm lý họ rất mạnh.

Ở góc cạnh xã hội và nhân văn, nếu quan sát và tìm hiểu thân thế một số vị quan chức tham nhũng, mới thấy một điều bất ngờ này: Vì sự nghèo truyền kiếp của họ mà yếu tố tự ti, mặc cảm về bố mẹ, ông bà tổ tiên đã tác động đến đời sống tâm lý họ rất mạnh.

Họ phải tham nhũng và cướp đoạt để làm giầu, xóa đi cái mặc cảm nghèo hèn thân phận đã đành, mà còn để thế hệ kế kiếp của gia đình, dòng họ của họ không dẫm lại bước chân của ông cha đã chịu đựng trong hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm trước đây.

Nhưng trường hợp ông quan Nguyễn Quán Nho và hiền mẫu của ông, xuất xứ vô cùng nghèo khổ lại cho chúng ta thấy cái kết có hình ảnh ngược lại. Khi ông mất, dân quê ông khóc thương ông: "Chàng về Vạn Vạc chàng ơi. Con chàng bỏ đói ai nuôi cho chàng". Câu chuyện của Nguyễn Quán Nho và hiền mẫu của ông đã giúp tôi có một cách nghĩ khác về yếu tố xuất thân và nhân cách con người.

Đã đến lúc chúng ta phải cùng nhau hành động, bằng một cơ chế quản lý và nền tảng pháp luật nghiêm minh, công bằng. Để thành ngữ "sạch như quan, ngoan như dân" đi vào đời sống và tâm thức xã hội, nếu chúng ta muốn dân tộc Việt Nam được tôn trọng. Lá cờ minh bạch và nhân văn của Việt Nam phấp phới bay trên hành tinh trong thế kỷ này và mãi mãi.

Câu chuyện thứ 2: Một câu chuyện khác là về Tổng đốc Hà Ninh- cụ Hoàng Diệu(1829 - 1882), vị quan thanh liêm và ái quốc, người đã quyết tử bảo vệ thành Hà Nội khi Pháp tấn công năm 1882 và hiền mẫu của ông.

Bút ký của nhà văn Sơn Nam

có đoạn "Đi thăm mộ Hoàng Diệu, (nghe) lúc làm quan, có lần ông gửi về cho mẹ một vóc lụa. Bà mẹ không nhận, gửi trả lại cho con, kèm theo một nhánh dâu, tượng trưng cho ngọn roi, để cảnh cáo đứa con đừng nhận quà cáp gì của dân" (2).

Bút ký của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường có đoạn: "Tôi có đi thăm mộ cụ Hoàng Diệu ở giữa cánh đồng Xuân Đài. Mộ không bề thế như tôi tưởng, còn quá nhỏ so với lăng mộ của những viên quan lớn vô tích sự trong triều đình Huế mà tôi vẫn thường thấy. Mộ của cụ là một nắm vôi khô nằm vùi giữa đồng cỏ voi, xa khu dân cư.".

Và: "...Hồi nhỏ nhà nghèo, mẹ chăn tằm dệt lụa nuôi con ăn học. Hoàng Diệu lớn lên bằng tuổi trẻ gian khổ ở làng quê, buổi sáng sớm đi học chỉ súc miệng và nhịn đói, trưa về ăn một chén bắp nấu đậu, đến tối cả nhà chia mỗi người một bát cơm. Ngày nghe tin chồng tuẫn tiết, bà Hoàng Diệu đang cuốc cỏ lá de, ngất xỉu ngay trên bờ ruộng... Làm quan Tổng đốc mà nhà còn nghèo đến thế, huống là nhà dân.." (3).

Tể tướng Nguyễn Quán Nho, Tổng đốc Hoàng Diệu đều đã từng là người dân cần cù chăm chỉ và có những hiền mẫu là dân ngoan. Trước khi làm quan đều là những người nghèo và khi đã làm quan họ vẫn sống thanh bần. Hai người mẹ của hai bậc hiền nhân nêu trên là bằng chứng cho thấy rằng dân ngoan sinh quan sạch và quan sạch ắt có dân ngoan.

Thầy tử tế ắt trò nhân cách

Câu chuyện thứ 3: Là một con người, tôi được biết đến trong truyện "Cha tôi" của cuốn "Người" (của nhà văn Nguyễn Quang Thiều và họa sỹ Lê Thiết Cương). Tôi đã đọc truyện "Cha tôi" trên dưới 10 lần nhưng lần nào cũng xúc động và không cầm nổi nước mắt.

Có lẽ vì 2 nhân vật Cha và Mẹ trong câu truyện giống như một hình ảnh đối trọng với xã hội hiện tại về nhân cách và giá trị sống, những cái mà số đông người Việt chúng ta đang sống hiện rất thiếu. Thành thật, câu chuyện "Cha tôi" đã thúc giục tôi viết bài này.

Xin được trích dẫn một vài đoạn: "...Sau mấy chục năm đi làm Cách mạng, cha tôi về hưu với một tài sản mà thời nay không ai có thể tưởng tượng nổi: Không đất cát, không nhà cửa, không tài khoản mà chỉ có một chiếc xe đạp Thống Nhất cũ kỹ được mua phân phối và một chiếc tủ gỗ được cơ quan tặng.

Chiếc tủ đựng quần áo đánh véc-ni vàng như bôi nghệ. 3 năm sau chiếc tủ ấy sụp xuống vì mọt. Trong thời gian còn làm việc, cha tôi được phân 1căn hộ. Nhưng ông đã không nhận. Cha tôi đề nghị cơ quan dành căn hộ đó cho 1 đôi vợ chồng cùng cơ quan lấy nhau đã nhiều năm nhưng vẫn không có nhà ở. Cha tôi ngủ mấy chục năm trên một chiếc giường một ngay trong phòng làm việc của mình với chiếc quạt tai voi mà anh cả tôi mua từ Liên Xô về để biếu ông.

.... Có một thời gian, cha tôi làm hậu cần cho cơ quan. Một lần ông về vùng hồ Tuy Lai, huyện Mỹ Đức mua 2 sọt cá quả để liên hoan tổng kết năm của cơ quan. Ông tạt qua nhà. Ông muốn lấy 1 con cá cho con. Đó là những năm tháng đói khổ. Cha tôi sục tay vào 2 sọt cá để tìm một con cá bé nhất. Nhưng ông đã không tìm được.

Không phải ông không tìm được 1 con cá bé nhất mà là ông không tìm được bất cứ lý do nào để lấy 1 con cá của tập thể. Cuối cùng cha tôi lại che kín 2 sọt cá quả và ra đi. Mẹ tôi nhìn theo cha tôi và khóc. Mẹ tôi khóc vì thương cha tôi và vì thương những đứa con đói rét của bà. Mỗi lần nhớ về câu chuyện ấy lòng tôi lại tái tê.

Không phải vì anh em tôi không được ăn con cá bé nhất trong 2 sọt cá mà tái tê bởi bây giờ tôi khó lòng mà tìm được 1 hình ảnh nào giống cha tôi và nhiều người cùng thế hệ cha tôi thuở ấy nữa...". (4)

Ông cụ Thâu trong câu truyện đã thắng chính mình, đó là sự giằng xé giữa lòng yêu thương gia đình mình và sự trung thực lẫn trách nhiệm với tập thể. Khi một con người chiến thắng được chính mình trong hoàn cảnh dễ bị đánh ngã nhất, thì trong bất cứ hoàn cảnh nào con người đó sẽ không bao giờ bị sa ngã.

Dân ngoan sinh quan sạch và quan sạch ắt có dân ngoan. Ảnh minh họa

Câu chuyện thứ 4: Có 1 nhân viên quản lý dự án tên là Khuê làm cho một PMU của Bộ GTVT. Mặc dầu làm việc cho PMU nhưng Khuê đã thường xuyên trả lại phong bì cho nhà thầu. Nhiều lần khước từ phong bì của lãnh đạo cơ quan; trả lại phong bì tết của 1 tư vấn Nhật Bản khi tất cả mọi người trong cơ quan đều cười vui đón nhận.

Những người cho Khuê là hâm thì chẳng bao giờ kiếm được mức lương sạch từ 500 USD trở lên mà chỉ lo đục khoét từ xăng ô tô đến hóa đơn tiếp khách. Rồi cài người vào hợp đồng tư vấn để kiếm chác. 1 công dân như Khuê thì nhà nước không cần phải có cảnh sát hoặc lập ra cơ quan phòng chống tham nhũng, vì cậu ấy coi liêm sỉ và tự trọng dân tộc lớn hơn tiền.

Câu chuyện thứ 5: Tôi đi về thăm con ở Thiệu Hóa- Thanh Hóa. Xuống xe ở Ngã ba Chè lúc 8.30 tối ngày 23/12/2010, tôi bắt xe ôm đi về chợ Hậu Hiền với giá 15.000 đồng. Trên đường đi mới biết anh xe ôm tên Hùng là 1 thầy giáo dạy văn cấp 3.

Trước đây dạy ở tỉnh Bình Thuận, vợ chồng ly dị, anh đã đưa con gái 3 tuổi về quê và đang dạy hợp đồng cho 1 trường cấp 3 ở thành phố Thanh Hóa. Thu nhập đi dạy của anh chỉ được khoảng 1.000.000 đồng/ tháng, vậy nên mỗi sáng anh tranh thủ chở khách đi từ Ngã ba Chè xuống thành phố với giá 10.000 (bằng giá xe buýt) để có thêm tiền mua xăng.

Ban đêm, anh lại tranh thủ đi xe ôm để kiếm thêm 500.000 đồng mua sữa cho con gái. Tôi đưa anh 20.000 đồng và bảo không lấy tiền trả lại nữa (anh tìm tiền lẻ trả lại nhưng không có). Nhưng 20 phút sau, anh gõ cửa nhà bố mẹ vợ tôi và đưa lại cho tôi 5.000 đồng. Hành động ấy đã làm cho tôi vô cùng xúc động, vì trong xã hội chúng ta, có những thầy giáo như thế thì không lo thiếu học trò có nhân cách.

5 câu chuyện ở những giai đoạn lịch sử và đặc tính xã hội khác nhau, nhưng trong giai đoạn nào cũng có những hiền mẫu và hiền tử như Tể tướng Nguyễn Quán Nho, Tổng đốc Hoàng Diệu, cụ Nguyễn Gia Thâu, bạn Khuê hay anh Hùng, thì thành ngữ "sạch như quan, ngoan như dân" không có lý do gì không được phổ biến trên đất nước ta sau 30 năm nữa.

Hàng triệu triệu bà mẹ hiền Việt Nam đã sinh ra những người con lương thiện và dũng cảm đánh đuổi xâm lăng thì không có lý do để hàng triệu bà mẹ chúng ta hiện nay không sinh những đứa con và giáo dục con họ trở thành những công dân không tham nhũng.

Đã đến lúc chúng ta phải cùng nhau hành động, bằng một cơ chế quản lý và nền tảng pháp luật nghiêm minh, công bằng. Để thành ngữ "sạch như quan, ngoan như dân" đi vào đời sống và tâm thức xã hội, nếu chúng ta muốn dân tộc Việt Nam được tôn trọng. Lá cờ minh bạch và nhân văn của Việt Nam phấp phới bay trên hành tinh trong thế kỷ này và mãi mãi.

Nguồn: http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2011-01-15-sach-nhu-quan-ngoan-nhu-dan-

----

Tham khảo:

1.    Nguyễn Quán Nho- Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

2.    Hoàng Diệu-Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

3.    Hoàng Diệu-Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

4.    Truyện "Cha tôi" trong cuốn Người của Lê Thiết Cương và Nguyễn Quang Thiều.